Shanghai Meeting : మన దేశం ఇతర దేశాలతో ము ఖ్యంగా మన సరిహద్దులలో వున్న దేశాలతో సఖ్యతతోపాటు సహ కారం నిర్వఘ్నంగా పొందటంప్రస్తుత పరిస్థితులలో అవసరంగా మారింది. పాకిస్థాన్ ఎంత కాదనుకున్నా చైనా తోనే దగ్గరగా వుండటానికి అలవాటు పడింది! చైనాకు భారత్ బలోపేతం కావటం ఇష్టంగా వుంటుందని అను కోవటం అవివేకమే! అయితే చైనాను కనీసం శత్రుపక్షంలో చేరకుండా వుం డేందుకు దౌత్య విధానాలు ఆలోచించాల్సిన అవసరం భారత్కు వుంది! ప్రస్తుతం భారత్ కు గుండెల మీద కుంపటి వుంది! అది బంగ్లాదేశ్ వ్యవహారం. ఆ దేశ పూర్వ ప్రధాని షేక్ హసీనా, తన స్వదేశాన్ని వదిలి మన దేశంలో ఆశ్రయం పొందింది కానీ రాబోతున్న బంగ్లాదేశ్ ఎన్నికలల్లో తనసత్తా చూపించుకోవాలనే ప్రయత్నంలో తిరిగి వెళ్ళాలని నిర్ణయిం చుకుంది! అక్కడి ప్రస్తుత ప్రభుత్వం ఆ వీలు కల్పించటా నికి ఇష్టపడటం లేదు! అదొక సమస్యగా మారింది భారత్ కు! పాకిస్థాన్లోని బెలూచిస్థాన్ స్వతంత్ర ప్రతిపత్తి కానీ వీలుంటే స్వతంత్ర దేశంగా మారాలనే ప్రయత్నంలో అక్కడి ప్రజలు గొరిల్లా యుద్ధాలుచేస్తునే వున్నారు. పాకిస్థాన్లో ప్రభుత్వం యధావిధిగా ఆర్మీ చేతుల్లోనే వుంది! ప్రపంచ దేశాలలో ఎదురైన సంఘర్షణల వల్ల ఆ దేశంలో ఆర్థిక పరి స్థితులు అంతంత మాత్రంగానే వున్నాయి! క్రాస్ బార్డర్ టెర్రరిజం (సీమాంతర ఉగ్రవాదం) పట్ల ఎప్పటిమాదిరే భారత్ కఠిన వైఖరి అవలంబిస్తూనే పాకిస్థాన్ కనీస స్నేహ పూర్వక సంబంధాలు ఏర్పరుచుకోటానికి ఒక అవకాశం భారత్ ముందు అనుకోకుండా ప్రత్యక్ష మయింది.

Shanghai Meeting : ఈ సమ్మిట్ వల్ల సమస్యలు పరిష్క రించబడతాయి
న్యూఢిల్లీ లో జరగబోయే షాంఘై కోఆపరేషన్ ఆర్గనైజేషన్ (ఎస్.సి.ఓ) సివిలిజేషనల్ డైలాగ్ ఫోరమ్లో పాల్గొనేందుకు పాకిస్థాన్ మంత్రి ముసాడిక్ మసూద్ మాలిక్ రాబోతు న్నారు. వహల్గామ్ దాడితో ఉగ్రవాదం ఇరు దేశాల మధ్య సంప్రదింపులకు అవకాశాలు చాలా తక్కువ అయ్యాయి!మన ప్రధాని మోడీ పాకిస్థాన్తో భారత్ సంబంధాలు క్రాస్ బార్డర్ టెర్రరిజంను పరిగణనలోకి తీసు కుంటూనే వాణిజ్యం నీటి విషయాలల్లో సంప్రదింపులకు ఈ సందర్భంగా అవకాశం వుందన్న సూచన చేయటం గమనార్హం! దక్షిణ ఆసియా ప్రాంతాలలో ఆర్ధిక పరిస్థితులు అంతంత మాత్రంగానే వుండటంతో చైనా ఆధిపత్యం చెలాయించాలని చూస్తున్నది. ఈ షాంగై సమావేశాన్ని ఢిల్లీలో ఏర్పాటు చేయటం వల్ల (ఆగస్టు 2027 ఇస్లామాబాద్ సమ్మిట్కు ముందుగా) ఒక విధంగా భారత్ విజ్ఞతను ప్రద ర్శించింది! పాకిస్థాన్ కూడా వాస్తవ పరిస్థితులను గుర్తించి ఈ సమావేశంలో పాల్గొన టానికి నిర్ణయించుకోవటంతో ప్రధాని మోడీ దౌత్యపరంగా కొన్ని అడ్డంకులను తొలిగించు కున్నట్లయింది! ప్రస్తుత వాతా వరణ పరిస్థితులవల్ల అన్ని ఆసియా దేశాలు నీటి విష యంలో పారదర్శకంగా నిర్ణయాలు తీసుకోవాల్సిన అవసరం ఏర్పడింది. బంగ్లాదేశ్లో పద్మా బ్యారేజ్ నిర్మాణాన్ని చైనా మనకుచెందాల్సిన నీటిని టిబెట్లోని కుదించే మెడాగ్ మిగా డామ్ నిర్మాణాన్ని భారత్ ఒప్పు కోవటం లేదు.
చీటికి మాటికి కయ్యానికి కాలు దువ్వుతే
వాతావరణ మార్పులవల్ల సహజంగానే ఈదేశాలు హైడ్రోఎలక్ట్రిక్ పవర్ను అభివృద్ధి చేయాల్సిన అగత్యాన్ని గుర్తించాయి! అయితే ఈ సమ్మిట్ వల్ల టెర్రరిజం, వాణిజ్యం, నీటి సమస్యలు పరిష్క రించబడతాయి అనుకోవటం తెలివి తక్కువ తనమే! కానీ ప్రభావితమవుతున్న దేశాలు కలిసి ఈ జఠిల సమస్యలను కొంతలో కొంత అయినా పరిష్కరించే దిశగా అడుగులు వేసే అవకాశం లభిస్తుంది! ఏ దేశమైనా తక్షణమే తమకేదో లాభం వస్తుందని గ్లోబల్ నాయకత్వం లభిస్తుందని ప్రస్తు తం వున్న ఇరాన్ ఇజ్రాయిల్, రష్యా, ఉక్రెయన్ అమెరికా దుందుడుకు విధానాలు మర్షణల నేపథ్యంలో విజ్ఞతగా బావిస్తుందని భావిం చటం అవివేకమే! చైనా, ముఖ్యంగా వాస్తవ పరిస్థితులను గమనంలోకి తీసుకోటానికే దౌత్య పరంగా ప్రాముఖ్యతను ఇస్తుంది. భారత దేశం మీద పాకి స్థాన్ను అడ్డం పెట్టుకొని చీటికి మాటికి కయ్యానికి కాలు దువ్వుతే, ఇతర ప్రపంచదేశాలు ముఖ్యంగా రష్యాఅమెరికా, ఇండియాను ఆపద సమయాలల్లో ఆదుకోటానికి వెనక్కి పోవన్న సంగతి పట్ల పూర్తి అవగాహన వుంది! అందుకే ట్రేడ్తో పాటు ఎగుమతులు దిగుమతుల వ్యాపార అవస రాలను చైనా దృష్టిలో వుంచుకొనే అవసరం మేర ఇండియా తో సఖ్యతగా వుండటానికే ప్రయత్నిస్తుంది! అందుకే ఈ యస్.సి.ఓ సమావేశం భారత్లో జరుగుతుండటం వల్ల స్నేహపూర్వక హస్తాన్ని పాల్గొంటున్న ఇతర దేశాలతోపాటు చైనా కూడా అందించటం తథ్యం!

చైనా, పాకిస్థాన్తో వచ్చే ముప్పు దూరం అవుతుంది!
పాకిస్థాన్ ఇవ్వన్నీ అవగా హన చేసుకొనే తమ మంత్రిని సమావేశంలో పాల్గొనేందుకు పంపుతున్నది! ఇండియా ఈ పరిస్థితులలో ఆచితూచి జాతీయ దృక్పథాన్ని ప్రదర్శిస్తూనే, ఈ సమ్మిట్లో బహుళ దేశాల సహకారం గుర్తించి, మనకు అనుకూలంగా పాకిస్థాన్, చైనాల సహకారాన్ని గూడా పొందే అవకాశాలను జారవిడు చుకోకూడదు! రానున్న వాతావరణ మార్పుల దృష్ట్యాహైడ్రో ఎలక్ట్రికల్ ఎనర్జీ పెంపుదలలో మన దేశం లాభం పొందేలా భాగస్వామి కాకతప్పదు! షాంఘై కోఆపరేషన్ ఆర్గనైజేషన్ సివిలిజేషన్ డైలాగ్ ఫోరం లాంటి సమావేశాల్లో ఒక్కొక్క ప్పుడు వాస్తవ పరిస్థితుల అంచనాలను క్షుణ్ణంగా అధ్యయ నం చేసే అవకాశాలు లభిస్తాయి! విజ్ఞతతో ఆ దేశాల ప్రతి నిధులు ప్రపంచ ఆర్థిక భవిష్యత్తును దృష్టిలో పెట్టుకొని నిర్ణయాలు తీసుకోగలుగుతే అందరికీ లాభంచేకూరుతుంది! అలాంటి సామరస్య పూర్వక, సుహృద్భావ వాతావరణాన్ని అభిలషిస్తూనే దౌత్యపరంగా జాగ్రత్తగా మన దేశం ఈ సమావేశంలో అడుగులు వేయగలుగుతే కొన్నాళ్ళపాటు చైనా, పాకిస్థాన్తో వచ్చే ముప్పు దూరం అవుతుంది!
-రావులపాటి సీతారాంరావు