Forest : పర్యావరణ సమతుల్యతకు, జీవకోటి మనుగడకు అడ వులే మూలాధారం. కానీ నేడు స్వార్ధపూరిత మానవ చర్యల వల్ల అడవి తల్లి కన్నీరు పెడుతోంది. పారిశ్రామికీ కరణ, మితిమీరిన గిరిజనేతరుల జోక్యం, అడవుల నరికివేత వల్ల దేశంలో అటవీ విస్తీర్ణం ఆందోళనకరంగా మారుతోంది. ఇది కేవలం పర్యావరణ సమస్య మాత్రమే కాదు, అడవిని నమ్ముకుని, దానినే తమ సర్వస్వంగా భావించి జీవిస్తున్న కోట్ల మంది గిరిజన బిడ్డల మనుగడ ప్రశ్నార్థకంగా మారు తున్న సామాజిక సంక్షోభం, భారత ప్రభుత్వ నివేదికల (ఐఎస్ఎఫ్ఎఆర్ 2023) ప్రకారం దేశంలో మొత్తం అటవీ విస్తీర్ణం 21.76 శాతం మాత్రమే ఉంది. చెట్లతో కూడిన ప్రాంతాన్ని కూడా కలిపితే ఇది 25.17 శాతం అవుతుంది. పర్యావరణ సమతుల్యత కోసం ఒక దేశంలో కనీసం 33 శాతం అడవులు ఉండాలనేది అంతర్జాతీయ ప్రామాణికం. ఆ లక్ష్యానికి మనం ఇంకా చాలాదూరంలో ఉన్నాం. మరో వైపు, 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం భారతదేశంలో గిరిజన జనాభా(షెడ్యూల్డ్ తెగలు) మొత్తం జనాభాలో 8.6 (సుమారు 10.4 కోట్లు). వీరిలో 50 శాతం కంటే ఎక్కువ మంది నేరుగా అటవీ ప్రాంతాలలో లేదా వాటి పరిసర గ్రామాల్లో నివసిస్తున్నారు. అటవీ సర్వేల ప్రకారం భారతదేశంలో దాదాపు 30కోట్ల మంది ప్రజలు తమ జీవనోపాధి కోసం ప్రత్యక్షంగానో, పరోక్షంగానో అడవుల పైనే ఆధారపడుతున్నారు. మైదాన ప్రాంతాల నుంచి గిరిజనేతరులు అడవుల్లోకి చొరబడి భూములను ఆక్రమిం చడం, కలప కోసం చెట్లను విచక్షణారహితంగా నరికివేయ డం అడవుల క్షీణతకు ప్రధాన కారణాలు. ఖనిజ సంపద కోసం అడవుల గుండెను తవ్వేయడం, పెద్ద పెద్ద ప్రాజెక్టుల వల్ల అడవులు అంతరించిపోతున్నాయి.

Forest : అడవి ఉత్పత్తుల సేకరణ కష్టతరమైంది
గ్లోబల్ వార్మింగ్ కారణంగా వర్షపాతంలో తీవ్రమైన మార్పులు వస్తున్నాయి. సకాలంలో వర్షాలు పడకపోవడం వల్ల అటవీ పునరుత్పత్తి మందగించి, అడవులు పొడిబారి ల్యాండ్ స్లైడ్స్, కార్చిచ్చు లకు కారణమవుతున్నాయి. గిరిజనులు అడవి నుంచి లభించే చిన్నతరహా అటవీ ఉత్పత్తులు అంటే తేనె, జిగురు, కరక్కాయలు, టేకు ఆకులు, గింజలు, లక్క వంటి వాటిని సేకరించి అమ్ముకోవడం ద్వారానే గిరిజన కుటుం బాల వార్షిక ఆదాయంలో 40శాతం నుండి 60శాతం నమ కూరుతుంది. ముఖ్యంగా గిరిజన మహిళల ఆర్థిక బలం దీనిపైనే ఆధారపడి ఉంది. నేడు అడవులు తరిగిపోవడం, అటవీ చట్టాల కఠినత, అధికారుల వేధింపుల వల్ల అడవి ఉత్పత్తుల సేకరణ కష్టతరమైంది. దీనివల్ల వారి జీవన ప్రమాణాలు పడిపోయి, పోషకాహార లోపం, నిరక్షరాస్యత, వలసల వంటి సమస్యల వలయంలో గిరిజన జాతులు చిక్కుకుపోతున్నారు. భారత దేశ చరిత్రలో అడవుల రక్షణ కోసం, తమ హక్కుల కోసం గిరిజనులు చేసిన త్యాగాలు వెలకట్టలేనివి. అడవి లేకపోతే గిరిజనుడు లేడు, గిరిజనుడు లేకపోతే అడవి మనుగడ సాధ్యంకాదు. ఈ రెండు విడదీ యరాని బంధాలు, అడవి తల్లిని కాపాడుకోవడంలో గిరిజ నుల పాత్రను గుర్తించి, వారిని వేధించడం ఆపి, అడవిపై వారికే ప్రథమహక్కు కల్పించినప్పుడే పర్యావరణం పచ్చగా ఉంటుంది. అడవుల సంరక్షణ కేవలం ఒక ప్రభుత్వబాధ్యత కాదు, సమాజమంతా గిరిజనుల త్యాగాలను గౌరవిస్తూ అడవుల రక్షణకు నడుం బిగించాలి.
-తూలుగు రమణారావు